Trần Văn Chương

Có một “cụ” đồng hồ đã qua hơn 100 năm tuổi, nằm phơi ngoài sương gió hơn một thế kỷ qua vậy mà vẫn đang còn chạy tốt. Đặc biệt ở chỗ nó được làm hoàn toàn từ những vật liệu thô sơ là:  xi măng, vôi gạch.

Chiếc đồng hồ đặc biệt

“Ngự” trong khuôn viên Nhà thiếu nhi tỉnh Bạc Liêu, chiếc đồng hồ có tên gọi khá tây:  Đồng hồ Thái Dương. Kỳ thú ở chỗ nó  được xây dựng hoàn toàn bằng gạch và xi măng, gồm 3 phần: Phần giữa hình chữ nhật đứng, nhô ra phía trước; hai mặt hai bên hình vuông mặt phẳng nghiêng, áp gạch nung màu đỏ, mỗi mặt khắc chữ số La Mã theo hình vòng cung, có kẻ vạch biểu thị số giờ, phía bên trái từ 6-11h trưa và bên phải từ 1- 6h chiều. Ngày ngày, ánh nắng chiếu xuống phần hình chữ nhật chính giữa tạo ra hai vùng sáng tối. Đường phân cách vệt sáng - tối này xem như kim giờ chỉ thời gian trong ngày. Điểm hạn chế là chiếc đồng hồ này không biểu thị được điểm thời gian 12 giờ bởi khi đó ánh mặt trời chiếu vuông góc với khối chữ nhật, không tạo ra bóng.

Chiếc đồng hồ nhìn khá đơn sơ…

Người khai sinh chiếc đồng hồ xi măng

Đó là nhà khoa học Lưu Văn Lang, sinh năm 1880, tại làng Tân Phú Đông, tỉnh Sa Đéc (nay là Đồng Tháp). Ông là là kỹ sư đầu tiên người Việt được đào tạo tại Pháp. Về nước, ông Lang về Bạc Liêu công tác. Ngày ấy, đồng hồ vô cùng quý hiếm, ít ai có. Thấy người dân đến liên hệ công việc với cơ quan công quyền thường không đúng giờ nên ông đã xây chiếc đồng hồ này, đặt phía trước phòng làm việc của tỉnh trưởng để bà con tiện theo dõi giờ làm việc.
Nguyên lý hoạt động của của đồng hồ mặt trời là dựa vào thiên văn và toán học. Người sáng tạo ra nó phải hiểu rõ qui luật và bản chất vận động của Trái Đất và Mặt Trời. Ngoài việc phải xác định được vĩ độ, kinh độ  để đặt, tác giả còn phải dùng các công thức lượng giác để tính ra các góc của kim so với mặt đất, góc mặt đồng hồ so với phương thẳng đứng và góc giữ các vạch giờ với mốc 12h trưa. Do vậy việc làm nên chiếc đồng hồ bằng xi măng và gạch vữa mà “chạy” hơn trăm năm nay vẫn chính xác là một sự tính toán tài giỏi của nhà bác học Lang  làm nhiều người kính nể.

Nhưng những ngày nắng đẹp, nó chạy chuẩn không kém đồng hồ… của Tây đâu nhá !

Hơn trăm năm, vẫn chạy tốt !

Khách tham quan đều nhận thấy chiếc đồng hồ vẫn chạy khá chính xác. Tuy nhiên, tùy theo mùa mà có thể sai số chút ít hoặc những ngày mưa, khi “ông mặt trời đi vắng” thì đồng hồ cũng đành vắng theo. Dù có những hạn chế, nhưng vẫn phải khẳng định, chiếc đồng hồ này là một công trình khá kỳ thú. Có điều kiện, bạn đừng quên ghé thăm nhé !

                                                                                              TVC